# Catfish nedir? Anlamı, işaretleri ve ne yapmalı

> Catfish, internette başkasının fotoğraflarını ya da uydurma bir kimliği kullanarak biriyle yakınlık kuran kişidir; bu davranışa catfishing denir.

Diğer adları: catfishing, catphishing, sahte profil

Catfish, internette başkasının fotoğraflarını ya da uydurma bir kimliği kullanarak biriyle yakınlık kuran kişidir; yaptığı şeye catfishing denir. Güvenlik şirketi ESET catfishing’i, birinin çoğunlukla sosyal ağlarda sahte bir kimlik oluşturup ilişki kurduğu ve siber zorbalık ya da maddi kazanç peşinde olduğu bir dolandırıcılık faaliyeti olarak tanımlıyor. Kısacası konuştuğun kişi, söylediği kişi değildir.

## Catfish nasıl anlaşılır

Tek bir işaret kanıt değildir; birkaçı bir aradaysa durup kontrol etmeye değer.

- **Fotoğraflar fazla kusursuz.** ESET, şüpheli derecede iyi, yapay ya da genel görünen profil fotoğraflarını ilk işaretler arasında sayıyor. Arkadaşlarla, sıradan bir günde çekilmiş tek bir kare olmaması da dikkat çeker.
- **Görüntülü görüşme ve buluşma hep ertelenir.** Kamera bozuk, internet zayıf, iş çok yoğun. ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), yüz yüze buluşamamak için bahane bulmayı romantik dolandırıcıların tipik davranışları arasında anlatıyor.
- **Duygular çok hızlı yoğunlaşır.** Birkaç gün içinde “gerçek aşk” ilanı; bunun adı [aşk bombardımanı](https://www.mirabu.app/tr/sozluk/ask-bombardimani/).
- **Konuşma hemen uygulamanın dışına taşınır.** FTC’ye göre dolandırıcılar kısa sürede e-posta, telefon ya da başka bir mesajlaşma uygulamasına geçmek ister.
- **Hikâye tutmaz.** Meslek, şehir ya da yaş konuşmadan konuşmaya değişir.
- **Sonunda bir istek gelir.** ESET, para ya da mahrem fotoğraf istenmesini de işaretler arasında sayıyor.

## Örnek: tipik bir catfish konuşması

Bu uydurma bir örnek. Flört uygulamasında yurt dışında çalıştığını söyleyen bir mühendisle eşleşiyorsun. İkinci gün “Burada rahat konuşamıyoruz, WhatsApp’a geçelim” diyor; görüntülü aramada kamerası her seferinde “bozuk”. Üçüncü hafta, sana yolladığı hediyenin gümrükte takıldığını ve vergisini senin ödemen gerektiğini söylüyor.

## Şüphelenirsen ne yapmalı

1. **Fotoğrafı görsel aramada ara.** Profil fotoğrafının ekran görüntüsünü Google Lens, Bing Görsel Arama ya da TinEye’a yükle. Aynı yüz başka bir isimle çıkıyorsa bu güçlü bir işarettir. FTC de profil fotoğrafını tersine görsel aramayla kontrol etmeyi öneriyor. Adımlar [fotoğrafla kişi arama rehberinde](https://www.mirabu.app/tr/blog/fotografla-kisi-arama-profil-fotografi-calinti-mi/).
2. **Kısa bir görüntülü görüşme öner.** ESET, kimliği doğrulamak için görüntülü görüşmeyi öneriyor. Her seferinde bahane geliyorsa not et.
3. **Para, kod ya da özel fotoğraf gönderme.** FTC’nin kuralı net: yüz yüze tanışmadığın birine para ya da hediye gönderme. ESET de güven çok hızlı oluşuyorsa kişisel ve finansal bilgi paylaşmamanı öneriyor.
4. **Yüzleşmeye kalkma; kanıtı sakla, şikâyet et ve engelle.** Profilin ve mesajların ekran görüntüsünü al, hesabı platforma bildir. Kim olduğunu araştırmaya ya da onu teşhir etmeye çalışma. Şikâyet adımları [sahte hesap rehberinde](https://www.mirabu.app/tr/blog/sahte-hesap-bot-nasil-anlasilir-instagram-tiktok-x/).
5. **Para gönderdiysen hemen bankanı ara.** Ardından Emniyet’in önerdiği gibi en yakın emniyet birimine ya da Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurup suç duyurusunda bulun.
6. **Fotoğrafların kullanılıyorsa** sahte hesabı platforma şikâyet et; [Emniyet’in siber suçlar sayfasına](https://www.egm.gov.tr/siber/sikca-sorulan-sorular) göre imzalı bir dilekçeyle polis merkezine, Cumhuriyet Başsavcılığı’na ya da Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü’ne de başvurabilirsin.

Ücretsiz araçlara ek olarak Mirabu’nun [Yüz Arama](https://www.mirabu.app/tr/yuz-arama/) dedektörü de fotoğrafın internette nerelerde çıktığını, başka profillerden alınıp alınmadığını ve bulunabilen en eski kopyayı gösterir; sonuçlar kanıt değil, işarettir.

Daha fazla işaret ve birkaç dakikalık bir kontrol listesi için [sahte hesap işaretleri yazısına](https://www.mirabu.app/tr/blog/sahte-hesap-nasil-anlasilir-catfish/) bakabilirsin.

## Kaynaklar

- [Kedi balıkçılığı (Catfishing)](https://help.eset.com/glossary/tr-TR/catfishing.html), ESET Sözlüğü
- [What To Know About Romance Scams](https://consumer.ftc.gov/articles/what-know-about-romance-scams), ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC)
- [Love, not Money](https://consumer.ftc.gov/consumer-alerts/2022/02/love-not-money), ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), 14 Şubat 2022
- [Google’da görselle arama yapma](https://support.google.com/websearch/answer/1325808?hl=tr), Google Arama Yardım
- [Bing Görsel Arama’yı kullanma](https://support.microsoft.com/tr-tr/bing/using-bing-visual-search), Microsoft Destek
- [How do I search on TinEye?](https://help.tineye.com/article/242-how-do-i-search-on-tineye), TinEye Yardım
- [Sosyal Medya Dolandırıcılığı](https://www.egm.gov.tr/sosyal-medya-dolandiriciligi), Emniyet Genel Müdürlüğü
- [Siber Suçlar: Sıkça Sorulan Sorular](https://www.egm.gov.tr/siber/sikca-sorulan-sorular), Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı

---

Bu konudaki rehberler:
- [Sahte Hesap Nasıl Anlaşılır? Catfish’in 9 İşareti](https://www.mirabu.app/tr/blog/sahte-hesap-nasil-anlasilir-catfish/)
- [Fotoğrafla Kişi Arama: Profil Fotoğrafı Çalıntı mı?](https://www.mirabu.app/tr/blog/fotografla-kisi-arama-profil-fotografi-calinti-mi/)
- [Sahte Hesap ve Bot Nasıl Anlaşılır: Instagram, TikTok, X](https://www.mirabu.app/tr/blog/sahte-hesap-bot-nasil-anlasilir-instagram-tiktok-x/)

İlgili terimler: [Aşk bombardımanı (love bombing)](https://www.mirabu.app/tr/sozluk/ask-bombardimani/) · [Domuz kesimi dolandırıcılığı (pig butchering)](https://www.mirabu.app/tr/sozluk/domuz-kesimi-dolandiriciligi/)

[Yüz Arama ile kontrol et](https://www.mirabu.app/tr/yuz-arama/) · [Tüm terimler](https://www.mirabu.app/tr/sozluk/)